Spendor Classic 200 luidsprekers met topklasse Luxman
Imposant, imponerend, met een vleugje nostalgie
Spendor luidsprekers en ondergetekende gaan ver terug in de tijd. Eind van de jaren 70 verkocht ik het merk als zaterdaghulp aan liefhebbers van de Spendor BC1, een legendarisch model dat door liefhebbers van de Engelse sound beschouwd werd
als het summum op dat gebied. Vaak in combinatie met Luxman versterking en uiteraard een Thorens draaitafel. Immers van CD en streamen had nog niemand gehoord. Na gedurende vele jaren diverse merken luidsprekers in bezit te hebben gehad, kocht ik zelf een aantal jaren terug een paartje Spendor Classic 2/3. Een tweeweg monitor luidspreker waar ik heel veel muziekplezier van heb gehad. Tot het niveau van Spendor Classic 200 ben ik nooit gekomen, tot nu, want in de winkelruimte van Lexicom Multimedia is een paar Classic 200 imposant aanwezig. In eerste instantie imposant vanwege het formaat, dit is een Luidspreker met hoofdletters. Gekoppeld aan een imponerend Luxman systeem bestaande uit een netwerkspeler, SACD-speler als d/a converter, een voor- en eindversterker. Met daarachter een berg kabels. Werkelijk alles is uit de kast getrokken om de Classic 200 van muziek te voorzien.
De luidspreker
Het Engelse Spendor Loudspeakers is een heel oud bedrijf, ooit opgericht door Spencer en Dorothy Hughes, de Spen en Dor in de naam. Inmiddels is het al lange tijd in handen van een absolute audioliefhebber met een lange historie. Spendor ontwerpt en bouwt zijn luidsprekers nog altijd in Engeland en wijkt niet zoals zovelen uit naar het Verre Oosten. Spendor heeft drie lijnen aan te bieden aan de muziekliefhebber. De A-line waarbij wordt gemikt op gezinnen, gemakkelijk te plaatsen, bescheiden behuizingen, goed geluid. Dan de D-line, voor een meer veeleisende luisteraar, met een moderner karakter dat met name door de tweeter wordt bepaald. Tenslotte de Classic Line waar het ditmaal om gaat. Daarin modellen die qua klank en qua uiterlijk de klassieke Engelse luidspreker vertegenwoordigen. Rustige klank, tikje warm, vriendelijk van karakter. Verpakt in klassieke houtsoorten en altijd in een rechthoekige, wat ouderwets aandoende vormgeving. Die overigens door heel veel mensen en vooral dames wordt geapprecieerd. De reden daartoe? Ik kan slechts gissen en bedenken dat hun ouders dit soort luidsprekers in bezit hadden en daarom de vorm automatisch wordt geaccepteerd.
De Classic 200 is het grootste model dat Spendor levert. Met groot bedoel ik ook echt groot. Dat moet ook wel, want op de voorzijde van de kast vinden we van boven naar onder een
middentoon driver, een tweeter en twee forse woofers. Het is een drieweg systeem geworden waarbij de woofers parallel staan geschakeld. De 31 centimeter woofers kregen een Kevlar composiet conus mee van Spendor. De woofers werken tot 550 Hz en vallen dan af, om het stokje over te dragen aan de midrange met een 18 centimeter EP77 polymeer conus. EP77 is een materiaal dat Spendor zelf heeft ontwikkeld. Boven de 3800 Hertz neemt een Spendor tweeter met een 22 millimeter doorsnede dome het werk over. Een tweeter die in alle Classic modellen hetzelfde is. De kast van een Classic 200 heeft een stevige voorzijde waarin de drivers een plekje vinden. De zijwanden van de Classic Line zijn veel dunner en worden gedempt met viscose-elastisch materiaal. De wanden zijn bewust dunner en daarmee enigszins flexibel. Het idee daarachter is dat een wand van een luidspreker beter gecontroleerd kan meebewegen en daarmee energie kan opvangen, in plaats van inwendig energie te blijven weerkaatsen tegen harde wanden. Energie die gedempt moet worden, hetgeen microdetails absorbeert en het rendement doet dalen.
De wanden en de voorzijde zijn afgewerkt met kersen of het donkerdere walnoot fineer. Een speciale versie met een titanium baffle is leverbaar voor een iets moderner aanzien. Een frontdoek wordt altijd standaard meegeleverd. De Classic 200 staat op een vaste plint, waarin spikes of dempers met schroefdraad een plekje kunnen vinden. Op de achterzijde vinden we drie paar terminals, om hoge, midden en lage tonen separaat aan te kunnen sturen. Of met een drietal kabels, of zelfs met drie versterkers. Wat technische details tot slot. Het opgegeven frequentiebereik zou in een doorsnede huiskamer lopen van 20 Hertz tot 25 kHz. Een aanbevolen versterker mag een vermogen leveren ergens tussen 25 en 250 Watt. Het rendement is 89 dB gemeten aan 8 Ohm. De gemakkelijk aanstuurbare Classic 200 heeft een impedantie die nooit onder de 6 Ohm duikt. Elke Classic 200 weegt 55 kilo en meet 1117 x 368 x 513 mm (HxBxD). Geen luidspreker die je even alleen kunt optillen.
De apparatuur
Gekozen is voor een volledige opstelling van Luxman. Te beginnen bij een NT-07 netwerktransport dat voor zijn digitaal naar analoog conversie gebruik maakt van de interne dac van een D-10X SACD speler welke digitale ingangen heeft. Een C-10X
van Luxman is een voorversterker, waarbij ik controleerde dat toonregelingen en loudness schakeling gepasseerd worden. Het vermogen om de Classic 200 aan te sturen komt uit een M-10X stereo eindversterker van Luxman. Om de keten van muziek te voorzien wordt Roon hard- en software gebruikt, over ethernet met daarvoor Chord Signature kabels en een Dela S50 ethernetswitch. Een Tellurium Silver Diamond Waveform USB kabel verbindt het netwerktransport met de SACD speler. Chord en AudioQuest worden gebruikt als interlinks, een set Sarum T kabels van Chord is ingezet als luidsprekerkabel. Jumpers verbinden de drie terminals onderling op de achterzijde van de Classic 200. Over de Luxman apparatuur is veel te vinden op de site van Lexicom Multimedia. Meerdere keren gebruikte ik deze opstelling of delen van deze opstelling voor eerdere reviews. De 10X serie behoort tot de top van Luxman.
Ik kom voor de muziek
L
aat ik vandaag de aantekeningen eens beginnen met het indrukwekkende album “Tears of stone” van The Chieftains. Een album vol gastartiesten en verrassende uitvoeringen van klassiekers. Sla vooral de eerste track niet over, “Never give all the heart”, want daarin schuilt een verbluffende schoonheid. Een koor, een vertellende stem, donkere tonen, het is een beetje op het lijf geschreven vanSpendor, die vooral de stem de ruimte geeft en het koor weet uit te spreiden rond en tussen de luidsprekers. Bonnie Raitt neemt vervolgens de zang voor haar rekening met een Ierse traditional, op een wijze die mij in het hart raakt. Groot staat ze voor mijn neus, omgeven door instrumenten waar ze steeds ruimschoots bovenuit weet te komen. Instrumenten en stem ieder een eigen plekje, misschien zou alles wat hoger getild mogen worden in het stereobeeld, maar dat is tot nu het enige dat ik op kan merken. Als Joni Mitchell los gaat met “The Magdalene laundries”, een aanklacht tegen de katholieke (kinder)tehuizen in Ierland, dan ben ik doodstil. Niet alleen vanwege de tekst of de muziek, met een wat opgevoerd volume komt een podium tot leven. Misschien is het een toevalstreffer, dit Chieftains album is werkelijk iets bijzonders op deze heel grote luidsprekers met Luxman aansturing. Kunst zult u zeggen gezien het totale prijskaartje, maar een prijskaartje alleen is geen garantie voor succes. Tot slot “The fiddling ladies”, vier dames op viool samen met The Chieftains. Instrumentaal Iers, dus geen klassieke viool maar de ruige kroeg versie die je voorgeschoteld krijgt. Wild, levendig en sfeervol gebracht door de Classic 200.
Ik blijf even in Ierland als ik een bezoek breng aan Mary Black en haar vraag “Babes in the wood” te zingen van het gelijknamige album. Heel wat rustiger dan de vier dames van daarnet.
Haar stem lijkt een beetje te verdwijnen tussen de instrumenten, maar schijn bedriegt, ze is wel degelijk de Mary Black welke ik zo graag hoor en zag tijdens concerten. Haar “Adam at the window” heeft ook de rijke klank waar ik deze Spendor voor ga waarderen, want ondanks de grote woofers is er wel degelijk helderheid te vinden, is een stem natuurlijk, kan ik instrumenten volgen en onderscheiden. Ik bedenk dat we de laatste jaren verwend zijn met een overvloed aan details, zoveel dat we de muziek wel eens vergaten en alleen letten op geluidjes. Daarvoor moet je hier niet zijn met Spendor Classic 200, details zijn er wel, niet op een presenteerblad. Deze weergever mikt op een stage neerzetten, een band, met een wat terughoudend middengebied, daardoor voller en vrij dicht tegen een live optreden aan.
Gewoon CD kwaliteit streamen
Afgezaagd of niet, “Brothers in arms” van Dire Straits is en blijft een geweldig album. Ik pik er wat nummers uit, “Walk of life”, “Your latest trick” en “Ride across the river”. Ik vind een 44.1 kHz geripte CD versie, eindelijk eens geen remaster. Nou dat is een feestje, wat heerlijk spetterend vanuit de Classic 200, met voldoende power en beheersing vanuit Luxman. Ik benoemde het al, het nadert dicht een live concert, zet een flinke stage neer, groot, breed en hoog in het stereobeeld. Klaagde ik een beetje over details? Met deze muziek niet, slagwerk is puik, gitaar scheurt door de ruimte, bas is aanwezig en gaat diep, maar zal nooit overheersen. Zang staat vooraan en is eerder een tikje overheersend dan bescheiden zoals bij Mary
Black. Volume niveau maximaal zo rond de 85 decibel op de luisterplek, met een enkele uitschieter naar iets hoger. Maar zeker niet knalhard, dat is helemaal niet nodig. Wat zou ik graag willen dat live concerten op dit level gehouden werden. Muziek is zuiver, speels, levendig en komt heel natuurlijk over. Thuis zou ik de ruimte niet hebben voor een Classic 200, in mijn herinnering speelde daar een Classic 2/3 met een zelfde klankkleur en resolutie. Mikken op de muziek, op het geheel en niet ver in de details willen ter wille
van de muzikaliteit van het geheel. Heerlijk groot kunnen weergeven, moeiteloos en schijnbaar grenzeloos. Mogelijk is de Classic 200 een echte klassieker, ontworpen in een tijd dat LP en CD nog de boventoon voerden en daarom zo fijn met wat oudere albums. Waar meer dan genoeg liefhebbers voor te vinden zijn.
Bach schreef ooit zijn “Brandenburg concertos” waarvan ik het eerste concert speel. Een uitvoering van Camerata of the 18th century” onder aanvoering van Konrad Hünteler. Dit staat op een klein label, is met zorg opgenomen en voor mij één van de beste uitvoeringen. Maar wie ben ik, ik luister graag naar klassieke muziek, zal nooit een echte kenner worden. Van heel groot Dire Straits naar een opname die veel verder van mij af staat, fysiek, muziek zit rond of zelfs meer achter de weergevers. Toch ook weer natuurlijk, waar popmuziek via een PA een zaal in knalt, staat een orkest van je af op het podium. Het orkest spreidt zich goed uit, zet de bassen en cello wat meer naar achter dan violen. Nooit scherp, nooit schreeuwend in het middengebied, beheerst in de lage tonen. Lage tonen die een Classic 200 met zijn dubbele, grote woofers moeiteloos weet te reproduceren. Andere koek dan een woofertje dat staat te hijgen en te zwalken in een monitor. Deze conussen zie je niet trillend uitslaan. Ze hoeven nauwelijks te bewegen. Dat scheelt heel veel in vervorming geef ik u op een briefje. Nadeel, een plekje vinden in een doorsnede huiskamer voor een Classic 200 kan wel eens een probleem zijn. En de PAF (partner acceptance factor) is ook bepaald niet hoog. Aan de andere kant, door de flinke diepte van de kast en het ontbreken van basreflexpoorten mogen de luidsprekers wel vrij dicht op een achtermuur staan. Het is haast heiligschennis om te zeuren over formaat als het orkest zo zijn best doet. Zonder het echt in de gaten te hebben is het tweede concert al begonnen. En hoe! Wat een heerlijk Allegro! Ik blijf met veel plezier nog even naar Bach luisteren.
Sneeuw bedekte vlaktes
Arvo Pärt schreef ooit het prachtige “Spiegel im Spiegel”, ik speel een uitvoering voor piano en viool, dit keer met Anne Akiko Meyers op snaren. Ik weet dat er een uitvoering moet zijn met cello, maar kan de juiste niet vinden. Deze Spendors zetten een grote vleugel neer, een zuivere viool, missen net een beetje intimiteit. Ik hou ervan bij dit werk de eenzaamheid van de Finse sneeuwlandschappen te ervaren in de muziek. Spendor is daarvoor teveel aanwezig, hoewel dat ook het juiste woord niet is. Te groot in afbeelding misschien. Maar wel de werkelijke grootte van een viool. Jammer dat de cello die ik zoek niet te vinden is. Nog veel meer jammer, er is ineens een eind aan de muziek waarop ik zat te dromen. Ik vind wel iets van
Alexander Malter en Dietmar Schwalke, opgenomen in 1995 in een kerk in Frankfurt. Anne op viool mag dan indrukwekkend zijn, nu hoor ik en zie ik in gedachten de eindeloze sneeuwgebieden voor mij. Heel subtiel gespeeld door de twee heren, slepend de cello, piano met de hoge en lage tonen leidend in de negen minuten durende uitvoering. De Classic 200 gaat er zelf van blozen zo mooi weet de luidspreker de sfeer te treffen en de juiste klanken te presenteren. En ik, ik word er heel stil van. De rust, de emotie, het grote stereobeeld dat zo natuurlijk overkomt. Deze Spendor heeft iets dat alleen in de Classic serie te vinden is, niet in de A-lijn en niet in de D-lijn van het merk. Het Engelse karakter dat ooit in KEF 105.2 zat, in IMF TLS-80, in een oorspronkelijke Bowers & Wilkins 801 en meer van dat soort dinosaurussen, ver voordat commercie het won van de ontwerpers. Noem het een BBC erfenis, die jongens wisten exact hoe een stem of instrument behoort te worden weergegeven. Spendor heeft met moderne techniek toch een belangrijk deel van de kernwaarden weten te behouden met de Classic’s.
Op aanraden van René Vet van Lexicom Multimedia schuif ik van Diana Krall haar SACD “Live in Paris” in de Luxman speler. Laat ik een vergelijking trekken, uit eten in een heel goed restaurant. Je hebt van alles gekregen dat heerlijk smaakt. Dan
komt het dessert, een hapje, het smelt op je tong, een smaakexplosie, je sluit de ogen en geniet. Nou dat is met Krall het geval na de rest. Volume ruim omhoog, maar zonder de oren te beschadigen. Dit is niet alleen live opgenomen, de Classic 200 produceert een live concert in de winkelruimte. Het spat van de conus. Volledig onder controle gehouden door zowel de elektronica als de weergevers. Krall op haar best op klavier, stevige ondersteunende bas, slagwerk puik. Als je dan toch wilt zeuren, dan mag het slagwerk nog wat pittiger en dynamischer, maar dat is het karakter niet van Luxman en niet van de Spendor Classic serie. Die mikken veel meer op muziek, genieten en heel lang kunnen luisteren. Twee uitsmijters vandaag, eerst “Devil may care” en tenslotte “Case of you”. Neemt u van mij aan, de duivel kwam zelf even luisteren en vroeg naar de prijs van deze set. Heerlijk snel gespeeld, wat lang niet elke set in zich heeft, soms is het tempo gewoon te laag. Hier past de Spendor drive, rake klappen, felle gitaar en passie voor muziek. Leg de zaal in Parijs plat met Krall. Overigens, goed lettend op de details tijdens de drumsolo kom ik niets te kort, als daarachteraan de bas wat loopjes gaat doen, dan prijs je de twee grote woofers de hemel in. Het einde nadert van de luisterdag, nog steeds met Diana die haar liefde bezingt. Een krat vol… Ik moet er niet aan denken een krat vol Spendor Classic 200 te moeten sjouwen. Dat laat ik graag aan anderen over. Ik hoefde slechts te luisteren, te genieten, live concerten in gedachten mee te maken. Herrie te maken. Diana en alle andere muzikanten en zangers binnen te halen via een iPad. Als Diana zwijgt, sluit ik de laptop. Naar huis met een mooie herinnering.
Een vleugje nostalgie
Ja, een vleugje, dat opgaat voor het uiterlijk van Spendor Classic en deel voor het uiterlijk van Luxman. Maar zeker niet voor de toegepaste technologie van zowel Spendor als Luxman. Het zou volkomen oneerlijk zijn om beide merken die volop met hun benen in 2026 staan, te beschuldigen van een ouderwetse sound of achterhaalde techniek. Laten we focussen op de twee hoofdrolspelers van vandaag, de Classic 200 modellen. Een Classic 200 heeft forse afmetingen en daar moet je de ruimte voor hebben of kunnen vrijmaken. Het is een luidspreker die heel groot kan weergeven, een stereobeeld c.q. stage kan opbouwen die ruimte nodig heeft. Dan volkomen tot zijn recht komt, gegeven dat de aansturing vanuit elektronica of platenspeler aan dezelfde hoge eisen voldoet. Het zijn luidsprekers die in mindere mate mikken op detaillering, zich veel meer gedragen als vriendelijke reuzen om uren en uren achtereen mee van muziek te kunnen genieten. Daarbij laten ze geen details weg, maar de focus ligt anders. Het zijn muziekweergevers pur sang. Een wat ouderwetse klank, sterk neigend naar wat de Britten beschrijven als een BBC karakter, waar nog altijd heel veel vraag naar is. De BBC met zijn destijds enorme onderzoeksafdelingen wist exact de juiste snaar te raken voor weergave van muziek en stem. Daarmee geen spektakel, juist eerlijkheid, openheid en tonale juistheid. Spendor behoudt die waarden met de Classic lijn waarin de 200 het grootste model is. Niet ieders vriend, wel een vriendschap voor het leven als u en de Classic 200 elkaar weten te vinden op klanken van Bach tot Krall.


























