Moon Compass 491 en 461 systeem

Moon Compass 491 en 461 combinatie
Compass reeks, het startpunt in het Moon universum

Na een succesvolle kennismaking met een Moon Compass 371 all-in-one speler is het merk bij Lexicom Multimedia zo in de smaak gevallen dat uit dezelfde Compass reeks nog twee apparaten zijn besteld en inmiddels ingespeeld. Gekozen is voor een Compass 491 netwerkspeler/voorversterker, om die te combineren met een Compass 461 eindversterker. Dat zowel de 371 als de 491 en 461 uit dezelfde reeks komen, geeft al aan dat er ongetwijfeld de nodige overeenkomsten zijn.

Niet verwonderlijk dat Lexicom koos voor dezelfde luidsprekers als vorige keer om naar deze Moon Compass opstelling te luisteren. We hebben het dan over de Qln Prestige 3. Het is voor mij verleidelijk om eerst mijn verslag van vorige keer terug te lezen, ik kies ervoor om fris en fruitig aan de slag te gaan. Na twee maanden en veel andere reviews weet ik echt niet meer precies wat ik destijds schreef over de Compass 371. U kunt het net als ik teruglezen als u een vergelijk wilt trekken.

Moon van Simaudio

Voor wie fris begint aan deze review en Moon nog niet kende, heel kort de historie van Moon binnen Simaudio. In 1980 in Québec Canada richtte Victor Sima zijn bedrijf Sima Electronics op. In plaats van de zoveelste fabrikant van massa producten te willen zijn, richtte Victor zich op een niche markt voor hoogwaardige, gespecialiseerde audio apparaten met een te verwachten lange levensduur en behoud van waarde. Al snel werden de versterkers opgenomen in de kleine kring van aanbieders van high end apparatuur. Sima Electronics veranderde zijn naam in SIMAUDIO dat meer aansloot bij het leveringspakket. Onderdeel daarvan werd de MOON serie, voortbordurend op het succes van SIMAUDIO ontwerpen. Langzaam maar zeker werd MOON voor velen de herkenbare merknaam en dat duurt voort tot op de dag van vandaag.

Compass 491 en 461

De Moon Compass 491, of zoals Moon het zelf noemt de Moon 491, is een universele netwerkspeler die de functies als streaming, voorversterker, phono versterker, digitaal naar analoog converter en hoofdtelefoon versterker met elkaar verenigt. Met ingangen voor zowel analoge als digitale bronnen. Kern is het MiND 2 streaming platform met de eigen Moon Controller App om het apparaat te bedienen. Voor streaming is beschikbaar UPnP, AirPlay, Bluetooth en de Moon 491 is 100% Roon Ready. Qobuz Connect, Tidal Connect en Spotify Connect zijn mogelijk, via de Moon App kun je ook gebruik maken van Tidal, Qobuz, Deezer en Spotify. De App is er voor zowel Android als iOS. Ook een afstandsbediening ontbreekt niet als u dat fijner vindt. Om alle digitale signalen om te zetten naar analoog maakt Moon gebruik van twee ESS Sabre 9039Q2M converters in een dual mono opstelling. Gekoppeld enerzijds aan een zeer nauwkeurige klok, anderzijds aan de analoge uitgangsschakeling. Voeding is een eigen ontwikkeling van Moon, een geschakelde voeding die werkt op een hoge frequentie, met ruim voldoende capaciteit om de 491 van spanning en stroom te voorzien. Een interne phono versterker is zowel te gebruiken met MM als met MC elementen, configureerbaar voor impedantie, capaciteit, versterkingsfactor en equalizer curves.

Het eerste dat opvalt aan een 491 is het grote display aan de voorzijde, geflankeerd door een volumeregelaar en hoofdtelefoon 6,3 mm output, beiden aan de rechterkant en druktoetsen links. Het full colour display toont naast de diverse menuopties en instellingen, informatie over wat er speelt aan muziek. Het chassis van een Compass model heeft aan de voorzijde afgeronde aluminium hoeken, uitgevoerd naar keuze in zilver of zwart. De rest van de kast is altijd zwart. De volle achterzijde is bezet met RCA in voor phono en lijn, XLR in, analoog uit in RCA en XLR, een dubbele ethernet poort, triggers, een USB service poort en verder digitaal in voor AES/EBU, Toslink, S/PDIF, HDMI en USB.

De Compass 461 of Moon 461 is een stereo eindversterker, omschakelbaar naar mono. Met een riant uitgangsvermogen van 2 x 150 Watt aan 8 Ohm, oplopend tot 2 x 300 Watt aan 4 Ohm, heeft u een krachtbron die menig luidspreker kan aansturen. Gebrugd tot een mono versterker krijgt u 450 Watt aan 8 Ohm uit de Moon MDCA-architectuur (Moon Distortion Cancelling Amplifier). Het uiterlijk aan de voorzijde is zoveel als mogelijk gelijk gehouden aan de Moon 491, zodat ze samen één geheel vormen. Aan de achterzijde vinden we RCA en XLR ingangen, weer een dubbele ethernetpoort, triggers, USB service en sets van stevige luidsprekerklemmen. Drie schakelaars laten u kiezen uit stereo/mono instelling, gebalanceerd of ongebalanceerd in en of de stand-by schakeling reageert op kleine of juist wat steviger ingangssignalen. Intern zorgen twee hybride voedingen voor een dual mono opstelling van de versterker, zodat het linker- en rechterkanaal elkaar niet kunnen beïnvloeden.

Op alle Moon apparatuur krijgt u maar liefst 10 jaar garantie!

Opstelling van vandaag

Je kunt de twee Moon apparaten neerzetten, aansluiten hoort daar wel bij. Ik ontwaarde aan de achterzijde zowel een zwaar Tellurium netsnoer als een Furutech model. Interlinks tussen 461 en 491 zijn gebalanceerde Chord Company EpicX modellen en de luidsprekers hangen aan SignatureXL kabels. Een AudioQuest Vodka ethernetkabel zit aan gesloten op een Dela S50 ethernetswitch. Luidsprekers zijn Qln Prestige 3, een tweeweg staand model met Scan-Speak drivers in een schuinstaande kast gemaakt uit het door Qln ontwikkelde Qboard, twee lagen HDF met daartussen een dempend polymeer. De schuine kast wordt met outriggers stabiel gehouden. De Prestige 3 is een model dat moeiteloos een plekje kan vinden in een huiskamer en vraagt om een versterker tussen 50 en 250 Watt. Een Moon 461 is dus perfect geschikt. De luidsprekers zijn ingedraaid richting de luisterplek en ik speel met Qln altijd zonder frontdoekjes.

De eerste klap……

Laten we eens heel rustig aan beginnen met een werkelijk schitterend album van Anja Lechner en François Couturier, cello en piano op het ECM album “Moderato cantabile”. Hoewel, rustig aan? Binnen één minuut ben ik verzonken in het cello spel van Lechner en de zwevende pianoklanken van Couturier. Hoe tover je een cello de winkel in, door domweg Moon te koppelen aan Qln luidsprekers. Die Prestige 3 is geen weergever, het zijn muziekinstrumenten op zichzelf. Dit speelt een klasse of twee boven de prijsklasse van het totaal. Componist van de openingstrack is Gurdjieff, Couturier is verantwoordelijk voor track twee. Het is niet alleen de zuivere klank van cello en piano, het is mede de afbeelding die een grote rol speelt. Een cello is geen klein instrument dat een bescheiden plekje heeft in wat bijna een solo is. Ook hier niet met Moon en Qln, het instrument weet de volledige opbouw van het stereobeeld te benutten door zich in hoogte en breedte te laten weergeven op een realistisch formaat. Piano speelt ter rechterzijde de hoge noten, meer naar het midden en naar links de lagere tonen. Dan zou je denken de piano wordt te groot, integendeel, hij komt in de ruimte te staan. Niet levensecht, dat kan zelfs een Prestige 3 niet, maar wel heel overtuigend. Waarbij de diepte van het stereobeeld wordt benut, zodat alle drie dimensies volledig tot hun recht komen. Ik ben nog geen half uur binnen en ben al in staat om een order te plaatsen, want dit is mijn geluid, mijn voorkeur. Muziek is spannend, vloeiend, zuiver, wordt uitgespreid over het frequentiegebied dat de twee instrumenten omspannen. Niets is overdreven, niets ontbreekt, passie is hoorbaar, emotie is voelbaar.

“Og sa kom resten av livet” een album van Kari Bremnes, dat speelt veel groter en minder ingetogen dan Lechner. Strak in het midden staat een groot mens met een grote stem, omgeven door muzikanten die zich naar buiten toe uitspreiden. Donkere klanken producerend waar de heldere stem van Bremnes mee contrasteert. Kracht uitstralend in de lage tonen, terwijl die met opnames van Bremnes kunnen overdrijven, zijn ze hier beheerst aanwezig. Met genoeg druk om geloofwaardig te zijn. Ik herken slagwerk, bas, gitaar, van alles elektronisch, extra zangstemmen, dat alles gecombineerd terwijl de muziek aanzwelt tot een crescendo. Zonder een moment te veel of te druk te worden. Nergens loopt de weergave dicht, terwijl ik weet hoe irritant de eerste track kan zijn op een minder systeem dat niet de reserve en de zuiverheid kent van Moon met Qln. Als de wind uit een andere hoek waait, uit Canada waar Moon zijn oorsprong vindt, dan komt dat door Holly Cole en tracks van haar album “Temptation”. Allemaal composities van Tom Waits. De titelsong als eerste, vervreemdende muziek met bas, slagwerk en naar ik aanneem een cello. Cole staat veel strakker en kleiner afgebeeld dan Bremnes daarnet. Dicht bij een microfoon, met minder lucht uit de longen. Misschien wel de mooiste track van dit album is opgenomen met het Canadian Brass Orchestra en draagt de titel “The briar and the rose”. Hier komt de unieke stem van Cole meer tot haar recht. Ze neemt je mee op haar reis, gedragen door koperblaasinstrumenten. Lang geleden hoorde ik een audiodealer eens vertellen dat hij met deze track potentiële kopers over de streep trok en de order mocht noteren. Waarom is duidelijk op Moon met Qln, omdat zowel de compositie als de uitvoering in je ziel dringen, de blazers een perfecte aanvulling zijn op Holly. Mits ze allemaal de ruimte krijgen om te overtuigen. Daarom kan ik niet anders dan Cole ook de laatste track van het album te laten zingen: “Shiver me timbers”. De eenvoud van stem en piano zijn al genoeg, cello en bas vullen slechts aan. Mensen wat mooi op deze maandagochtend, ik ben in staat om willekeurige voorbijgangers van de straat te trekken om dit mee te beleven. Voor wie zelf langs gaat komen, volumestand 52 op de Moon netwerkspeler en het album staat op Qobuz.

Strakke jazz

Marcus Miller is geteleporteerd van North Sea Jazz naar de winkel in Leidschendam om met zijn complete band een optreden te verzorgen. Wees niet bang dat dit systeem een jazz ensemble als dat van Miller niet aan zou kunnen. Niet op de oorlogssterkte van North Sea Jazz, wel met een ruim vermogen zodat muziek daadwerkelijk de impact verkrijgt die het verdient. Miller strak op bas in de centrale positie. Scherp afgebakende drums meer aan de linkerzijde. Een koperblazer meer naar voren in de drukke muziek van openingstrack “Detroit”. Track twee “Redemption” opent met een diepe bas, absoluut onder controle gehouden door de strak functionerende Moon opstelling. Waaraan de Qln zich te buiten gaat en zich gedraagt als een krachtig drie- of meerweg systeem. Frontdoekjes uiteraard weggehaald voor het beste resultaat. Middengebied en hoge tonen mag ik niet vergeten door de bassen, ook daar heeft Moon zijn invloed. Nooit scherp of te overdreven, niet met slagwerk en niet met koperblazers. Alles is aanwezig in de juiste proporties, egaal verdeelt in energie.

Sabine Devielhe is van een totaal andere orde, klassieke zang op muziek van Bach. “Cantata No. 199, Mein Herze schwimmt in Blut”. Sopraan Sabine heb ik ontdekt in Frankrijk en daarna in het hart gesloten. Geweldig mooie stem voor werken als dit, waar zij samen werkt met het Pygmalion orkest. Helaas geen vermelding hoe en waar het werk opgenomen is, gezien de ruimtelijkheid en de soms optredende galm op haar stem kan het nauwelijks een studio opname zijn. Dat maakt dat Sabine mooi los komt te staan en het orkest zich achter haar bevindt. Orgel steeds aanwezig op de verre achtergrond. Ik zou of de Moon combinatie of de Qln luidsprekers toch graag op een onvolkomenheid willen betrappen, het gaat maar niet lukken. Als ik Naim Audio in gedachten haal, waar Lexicom Multimedia nog altijd heel druk mee is, dan heeft Moon een andere insteek gekozen. Waar Naim helder en spits is, het ritme pakt en sterk kan detailleren, heeft Moon een rustiger karakter, wat voller en dragender. Niet dat één van beide merken iets weglaat of toevoegt, het is een verschuiving van accenten. Ik zou met beiden heel goed kunnen leven, eigenlijk geen echte voorkeur, maar Moon weet mij wel te raken met zijn rust die in elke opname terug lijkt te komen. De combinatie van 461 en 491 weet telkens te boeien en kent niets wat mij afstoot of een gevoel geeft van onrust. Evenmin slaapverwekkend is, laat staan saai. Het is pure muziek dat uit de Qln stroomt.

Misschien afgezaagd, maar Patricia Barber met “Nardis” van haar album “Café Blue” is een maatstaf om het gedrag bij complexiteit in muziek aan te tonen. Ik zit zelden te wachten op een drumsolo, maar deze gebruik ik vaak. Eisen: niet dichtlopen, detaillering, explosief, natuurlijk, kracht in de basdrum, snelheid en metaal in de bekkens. Laten we horen of ik op mijn wenken word bediend. Piano is groot, bas duidelijk aanwezig, slagwerk komt langzaam op stoom om later de overhand te nemen. Ik schat dat ik een podium krijg dat een meter of zes à zeven breed is geworden op volume stand 58 van de Moon. Kracht en snelheid zijn er. Metaal in de bekkens ook. Basdrum zou een zetje mogen hebben. Drums zijn natuurlijk in weergave. Impact en geweld hebben geen last van dichtlopen, elk detail blijft aanwezig. Als de drumsolo tot een einde komt, dan hoort er een harde, snelle klap te zijn, daar laat de Moon met Qln mij een beetje in de steek. Ik ken versterkers die daar een echtere krachtexplosie van maken. Je rechtop in de stoel zetten met opengezakte mond. Hier neigt Moon naar Luxman, een warm bad zonder een prikkelende naalddouche. Passend bij het mooie weer deze zomer is “Summertime”, een compositie van George Gershwin van het Barber album “A distortion of love”. Vooral het tweede deel van de track, daar waar Barber gaat zingen, is het meest interessant. Veel ruimte om de stem, een gemaakte galm, galm ook op bekkens die ver weg in de diepte blijven staan.

Café bezoek

“Violin Café” van violiste Nicola Beneditti kent een track “Fantasy on Bizet’s Carmen” voor viool en orkest. Hierop mag Nicola de hoogste noten uit haar viool persen die haalbaar zijn. Prachtig zuiver op Moon en Qln, vol vuur, van klein en minimaal tot groot en vol aanwezig. Elke nuance komt bloot te liggen op een heel spannende en aangename manier. Cello, accordeon en gitaar vormen samen met Nicola het tableau dat je meeneemt in de uitvoering van de muziek. Mocht ik daarnet nog wat klagerig doen over een explosie bij Barber, hier met deze klassieke muziek kan ik niets vinden om aanmerkingen over te maken. Instrumenten spelen op ware grootte, zijn snel en zuiver, vinden hun weg in nauwelijks hoorbare passages tot aan volle kracht. Het dwingt je tot concentreren en dat maakt dat de muziek daadwerkelijk kan gaan leven. Zeker in de wat snellere delen van dit werk. In het derde deel is Nicola weer hevig in de weer met haar viool, zoekt de randen op en noch Moon noch Qln gaan over de schreef, terwijl ik zeker weet dan er installaties en combinaties te vinden zijn die hier totaal de mist mee ingaan. Snelheid en complexiteit doen een aanval op de netwerkspeler en versterker, beiden gaan van verdediging vol in de tegenaanval en weten met succes het slagveld te veranderen tot een danszaal vol muziek.

Jazz doet het vaak goed bij demo’s, vooral trio’s zijn favoriet. Omdat de weergave daarvan minder complex lijkt dan van een orkest of een big band. Maar ook omdat het aantal instrumenten beperkt blijft tot drie. In geval van met Michael Wollny Trio op “Weltentraum” tot piano, bas en slagwerk. Opgenomen door het ACT label, in Highres beschikbaar op Qobuz, geeft het album een prachtig inzicht in het kunnen van Moon. Subtiele bekkens wisselen af met een diepe basdrum, met de snaren van een elektrische dubbele bas, waar bovenuit piano en soms klavecimbel van Wollny klinkt. Het fijne van een kleinere bezetting is dat je echt kunt focussen op een enkel instrument. Wat je met dit album goed kunt waarnemen is de ruimtelijkheid waartoe de opstelling in staat is, muziek kleeft niet aan de weergevers, iets dat telkenmale vandaag opviel. Met Moon en Qln spreidt muziek zich uit door de ruimte, kruipt voor en achter de luidsprekers, gaat er omheen, komt licht naar voren en gaat ver naar achteren. Het gevoel van erbij zijn, muziek live beleven, daarvoor hoef je alleen de ogen even te sluiten en de wereld om je heen te vergeten. Weg van dagelijkse beslommeringen, overgeven aan muziek, Moon en Qln nodigen je graag uit. Eén waarschuwing, je maakt je niet zomaar los van de beleving, voor je het weet ben je een paar uur verder. Mij gebeurt dat met Wollny, zes tracks kwamen al voorbij en daar gaat het niet bij blijven.

Alles opgeteld

Het zal na het lezen van de bovenstaande review niemand verbazen dat de twee Moon apparaten aan een setje Qln luidsprekers mij zeer hebberig hebben gemaakt. De combinatie is er één uit het boekje als je meer van muziek houdt dan dat techniek je boeit. Laat de techniek maar over aan Moon, het is het eindresultaat dat telt in onze oren. Niet dat techniek een ondergeschoven kindje is, nee waar het om gaat is dat Moon muziek tot leven wekt. Je meeneemt op een muzikale reis, ongeacht of die reis langs klassieke muziek gaat, pop, jazz of andersoortig. Moon en Qln hebben beiden als kenmerk dat detaillering, stereobeeld, nuances, klankbeeld en snelheid individueel nooit de aandacht opeisen. Elk gewenst onderdeel is aanwezig alsof het een natuurlijk gegeven is, ten dienste van de muziek. Daar waar andere merken soms focussen op één of meerder aspecten om zich te onderscheiden. Het is bij Moon het geheel dat telt, de som der delen, met een eigen karakter dat neigt naar rust en onvermoeibaar kunnen luisteren. Niet altijd op het puntje van je stoel, achterover en laat de muziek maar stromen. Zonder saai te worden, zonder slaapverwekkend te zijn, want de kwaliteit is dusdanig dat je altijd geboeid de muziek tot je neemt. Het werd voor mij de tweede kennismaking met Moon van Simaudio en wederom ben ik verrast over de kwaliteit. Dat gecombineerd met het strakke uiterlijk, de functionaliteit, de complete streaming oplossing en 10 jaar garantie maakt Moon tot een winnaar in het Lexicom Multimedia leveringspakket.

Prijzen (2026):

Moon 491                          € 6.800

Moon 461                          € 5.200