Audes ST-3000DC Power conditioner

Audes ST-3000DC Power conditioner: Voor een diepe, diepe stilte

Zoals u gewend bent, worden al mijn reviews geschreven na een luistersessie in de winkel van Lexicom MultiMedia. Zodat een door mij opgeschreven ervaring door elke klant herhaald kan worden met apparatuur uit de winkel. Zou ik mijn eigen systeem thuis gebruiken, dan is dat niet te repliceren. Echter in het geval van een Audes ST-3000DC power conditioner wijken we af van de regel. Een Audes is erg zwaar vanwege een grote transformator die in de behuizing zit, maar dat is niet alles wat telt. Persoonlijke interesse in de ST-3000DC telt mee, dus werd hij niet in de winkel maar bij mij thuis afgeleverd. Dat ik even niet in de winkel terecht kon om andere redenen telde ook mee. Daar zit ik dus met een apparaat van netto 33 kilo om netspanning te ontdoen van vervuiling. Meer is het niet, maar toch is het veel meer dan dat. Cryptisch hè, ik zal het uitleggen en mijn ervaring neerzetten.

Audio from Estonia

Audes krijgt steeds meer naamsbekendheid in Nederland en Lexicom MultiMedia is inmiddels dealer van een deel van de producten. Audes maakt versterkers, luidsprekers, werkt voor derden en maakt power conditioners. Zeg maar gewoon netfilters om ervoor te zorgen dat de 230 Volt uit ons stopcontact een zo zuiver mogelijke sinusvorm heeft met een frequentie van 50 Hertz. Helaas is de stroom die wij aangeleverd krijgen sterk vervuild door hoge frequenties die meeliften en opgepikt worden vanuit het net. Buiten uw deur en in uw eigen huis. Denk aan Wi-Fi, dimmers, omzetters voor zonnepanelen en EV laders. Die storingen hoort u niet als brom of ruis uit uw luidsprekers, de hoge frequenties komen binnen via de voedingen van uw apparatuur en moduleren mee met de muziek. Soms in hevige mate, soms zwak op de achtergrond. Vaak eerder merkbaar dan hoorbaar, de reden dat een filter voor de netspanning nog relatief onbekend is. Vermoeid raken door luisteren, muziek steeds zachter willen zetten, geïrriteerd raken, vervorming waarnemen, het is vaak te herleiden naar vervuilde netspanning. Daar wil Audes op hun eigen manier iets aan doen.

Audes maakt voor zijn serie power conditioners gebruik van transformatoren. Met verschillende capaciteiten. Van 500 Watt in de ST-500DC, via 900 Watt, 1500 Watt, 3000 Watt tot een ST-3600DC voor een maximale afname van 3300+300 Watt. Bij voorkeur kiest u ruim, een versterker die maximaal 800 Watt trekt is beter uit met een ST-1500DC dan een krappe ST-900DC. Dat DC slaat op de aanwezigheid van een DC (gelijkstroom) blocker. Gelijkstroom brengt brom en stuurt een transformator in de verzadiging waardoor hij minder efficiënt kan werken. De transformator of kort genoemd trafo ontvangt aan de primaire kant (het stopcontact) 230 Volt en geeft aan de secundaire kant (uw set) bijna 230 Volt af. Een klein verlies is niet te vermijden, maar dat is niet erg, apparatuur gaat veel langer mee bij een lage 225 Volt dan bij een hoge 235 Volt. Een scheidingstransformator zoals de Audes is, is geen onbekend fenomeen. In de medische wereld wordt die toegepast voor veiligheid, in laboratoria voor een stabielere netspanning, voor sommige computers ook. Dus waarom niet in de audio. Audes is van oudsher een transformator fabrikant, uit Estland en daarmee voormalig Oostblok, waar radio ontvangst slecht was en materiaal schaars. Audes gebruikte en gebruikt daarom een wikkeltechniek die storingen onderdrukt. Niet als enige, wel als één van de zeer weinigen die deze techniek nog kennen en benutten. De bijzonderheid zit in de afstand tussen de primaire wikkelingen en de secundaire wikkelingen en de fase van de wikkelingen. Die is anders dan in medische trafo’s of goedkope scheidingstrafo’s. Het is een kostbare manier van wikkelen en vraagt om vakmanschap, verkregen uit jaren en jaren ervaring.

Speciaal voor audio

Wie een ‘normale’ scheidingstrafo doormeet zal bemerken dat naast de 50 Hertz ook hoogfrequente spanningen worden overgedragen. Tot in de Megahertzen. Dat komt omdat dit soort trafo’s voor heel hoge frequenties werken als een condensator. Een condensator vormt een blokkade voor lage frequenties en laat hoge frequenties gewoon door. Vergelijk het maar met een scheidingsfilter in een weergever. Een spoel staat in serie met de woofer en laat lage tonen door, een condensator in serie met een tweeter laat de hoge tonen door. We willen echter van die hoge frequenties af en dus moet voorkomen worden dat een scheidingstrafo een capacitieve werking meekrijgt. En die truc, die wikkeltechniek, beheerst Audes als geen ander. Eén van de redenen dat Audes zijn prijs waard is. Het is dus onmogelijk dat aan de secundaire kant van een Audes nog vervelende storingen bestaan. Nota bene, een Audes filtert vanaf 800 Hertz naar boven toe alles weg. Omdat gelijkspanning en hele lage frequenties ook niet doorgelaten worden, hoort u ook nooit schakeltikken van andere apparatuur in huis. Er is nog een reden dat een Audes zo effectief werkt, is er aan de primaire kant een fase en een nul, secundair is er tweemaal 115 Volt. Twee fases, die opgeteld 230 Volt vormen, met een midden aftakking als virtuele aarde. Een Audes power conditioner hoeft daarom niet persé aangesloten te worden op een geaarde wandcontactdoos, hij maakt een eigen aarde voor uw audio- of videosysteem. Een zwevende aarde die vooral NIET verbonden mag worden met een echte randaarde. Omdat er twee fases zijn is het polen van apparatuur ook niet nodig, al is het wel aan te raden alle apparatuur op dezelfde manier gepoold aan te sluiten. Om onderlinge beïnvloeding te voorkomen aan secundaire kant.

Het oog wil ook wat en dus bouwt Audes zijn power conditioners in prachtige kasten. Zwart geanodiseerd of met witte lak bespoten. Voor uw informatie, wit raadt de importeur af tenzij zwart echt niet acceptabel is. Aan de voorzijde vindt u twee analoge meters, een voltmeter die de netspanning aangeeft aan primaire zijde en een ampèremeter die de stroomafname toont aan secundaire zijde. De stroomopname van ca. 16 Watt die een Audes ST-3000DC permanent heeft vanwege trafo verliezen toont de meter niet. Een heel bescheiden LED geeft aan dat de hoofdschakelaar aan de achterzijde op ‘on’ staat. Achterop in geval van een ST-3000DC vinden we een C20 16A netspanning entrée en acht Schuko 10A outlets. Oerdegelijk spul, zonder esoterische vormen aan te nemen. Meer is er niet aan de buitenzijde. Intern genoemde transformator, genoemde DC blocker en een klein circuit dat zorgt voor een opbouwende aanloopstroom, zodat de zekeringen in uw meterkast niet afschakelen door een vanuit de Audes veroorzaakte inschakelstroompiek. Geen filters, noch primair, noch secundair, niet in serie, niet parallel. Dus nooit dynamiekverlies of kleuring. Juist het omgekeerde, een zo grote transformator is als het ware een stroombuffer, vanwege de lage impedantie aan secundaire kant van 0,4 Ohm kan een Audes korte afnamepieken van een versterker prima opvangen. Nog veel beter dan een wanddoos met zijn hogere impedantie.

Hours and hours

Laat ik maar met de deur in huis vallen, één van de meest opvallende tracks die ik de afgelopen weken heb gespeeld is ‘The hours’, uitgevoerd door Patricia Barber op haar album ‘Mythologies’. Vanaf een derde van de track wordt Barber bijgestaan door een koor op de achtergrond. Dat koor heeft op heel veel systemen een gemeen randje, waardoor het irriteert en de schoonheid van de track weet te verstoren. Dat randje heb ik altijd verweten aan een netspanning met vervuiling. Simpelweg omdat ik het kon verminderen met een netfilter, of A-B beluisterde in de winkel met en zonder filters. Maar nooit ging het helemaal weg. Tot de komst van een Audes ST-3000DC. Het gemene randje is verdwenen en dat niet alleen, het koor laat zich uiteenvallen in individuele stemmen, zingt veel minder als een wolk van geluid. Waarbij de rustige zang van Barber fraai afsteekt, dat alles in een breed stereobeeld neergezet. Met diepte waardoor het koor naar achteren staat opgesteld. Bonus, als je dat bonus wilt noemen want het is één van de belangrijkste eigenschappen van de ST-3000DC, is de ongekende rust op de achtergrond van de muziek. Stilte, doodse stilte. Zo stil dat ik alle muziek tot nu toe harder wil afspelen dan voorheen. Omdat het slechts muziek is die speelt en verder niets hoorbaar is.

Reden genoeg om van Barber ook maar gelijk ‘A taste of honey’ te spelen, van haar album ‘Café Blue’. Luister eens hoe de percussie samenspeelt met gitaar. Wie wel eens in de mastering room van een studio is geweest, die weet hoe stil het daar kan zijn, slechts muziek uit de luidsprekers zorgt voor geluid. Dat gevoel bekruipt mij, in de mastering room zitten en elk detail terug horen om een juiste mix te kunnen maken. Tegen een doodstille achtergrond.

Klassiek om lief te hebben

Andere koek, Anne Akiko Meyers speelt de muziek waardoor ik als twintiger klassieke muziek mooi ben gaan vinden. Ik, die hield van Krautrock, symphonische rockmuziek, blues en jazz. De ‘Vier jaargetijden’ openden een weg naar Italiaanse componisten en barok in het algemeen. Als ik van Anne ‘De zomer’ afspeel moet ik daar weer aan denken. Het enige dat veranderd is in de loop der jaren is de installatie waarmee ik speel. Niet langer LP, geen Thorens, SME, Supex, Kenwood of zelfbouw transmissie lijnen, er zijn stappen gezet om Anne te laten stralen. Geweldig mooi is haar gedrevenheid, haar soms wilde spel op een krachtige viool. Van heel zacht tot luid, met orkest dat in de lage tonen een fundament legt. Alleen tegen een stille achtergrond waarin het moduleren van netvervuiling op de muziek geen kans krijgt, is een viool zo te transformeren van een studio naar een woonomgeving. Het wilde derde deel van de ‘Zomer’ jaagt door de kamer van uiterst links naar rechts, in hoogte en diepte neergezet.

Martha Argerich speelt met vrienden ‘Schumann: Musique de chambre’, door mij uitgekozen om haar pianospel met als bonus cello’s. Veel dynamiek en daarmee zeer geschikt om te ontdekken of een Audes ST-3000DC dynamiek weet aan te zetten zoals wordt beweerd of juist negatief beïnvloed. Welnu voor zover ik kan beoordelen is er van rem op dynamiek totaal geen sprake. Even heen en weer naar de vorige opzet is onmogelijk, dus ik gebruik mijn geheugen dan maar. Voordeel is wel dat het vorige netfilter er vijf jaar heeft gestaan, dus dat zit wel in de hersenen gegoten. Daarbij, een goede versterker moet pieken op kunnen vangen in de muziek. Zijn voeding moet krachtig zijn. Inderdaad, de voeding moet ook weer snel te vullen zijn en dat kan met een Audes power conditioner. Ik moet het echt nog een keer benoemen, de stilte achter de muziek. Maar dat is het niet alleen, zoals een bezoekende vriend benoemde met eveneens getrainde oren, het is een combinatie van een kloppende klankbalans, rust en stereobeeld dat de set als geheel laat presteren. Hij stak mij een veer in het achterwerk door op te merken dat het niet langer gaat om smaak of voorkeur met dit systeem, maar om correctheid in weergave. Waarbij ik de Audes ST-3000DC zeker wens te benoemen als één van de belangrijke onderdelen in het geheel. Omdat ik weet wat in een ver verleden in meer of mindere mate gebeurde met andere filters en transformatoren, van eigenbouw, via Kemp, PSaudio, AudioQuest, Inakustik en anderen. Ieder zijn eigen voor- en nadelen, van de Audes moet ik nog nadelen vinden. Geloof mij, ik heb er serieus naar gezocht.

Diversen 

Bladerend door mijn collectie muziek stuit ik op Nik Bärtsch met zijn ‘Modul 29-14’ waarin veel percussie zit. Naast zijn heldere piano en een stevige bas. In eerste instantie zijn het de slagen op een grote trom die zwaar door de ruimte rollen, afgezet tegen pianonoten, al snel daarna zet de bas in. Boeiende muziek die ondanks een in eerste instantie zekere mate van eentonigheid langzaam in je kruipt. Zeker als je een bijna live beleving weet te creëren op je audioset thuis.

Eigenlijk wil ik alles aan u voorstellen, dus snel naar Pink Floyd en ‘Welcome to the machine’. Het gromt, dreunt, suist, zwelt aan tot gitaar invalt, strak neergezet met de nodige effecten. Breed en vooral in hoogte staat er een stereobeeld. Met een diepte die maakt dat de geluiden tot bijna boven je hoofd worden geprojecteerd. Hoeveel anders is ‘Columbus’ van de hand van Christy Baron, met piano, bas en drums. Een Ierse klassieker uitgevoerd door een Amerikaanse die daarmee in de voetsporen treedt van zangeressen als Mary Black. Groot podium, groot opgenomen, met lang aangehouden tonen die langzaam verdwijnen, in het midden een intieme stem met een eigen geluid. Prachtig een gestreken bas solo voordat Baron opnieuw inzet.

Om daarna af te sluiten met ‘Danny Boy’ van een Chieftains album, ditmaal gezongen en gespeeld door en met Diana Krall. Oh, dat is mooi! Intro met doedelzak, dan Krall op haar best. The Chieftains in volle glorie op het album ‘Tears of stone’. Ja het is Krall weer, maar dan in een top performance. Heel direct opgenomen gitaar, verder weg van de microfoon een fluit, stem intens, koor weer verder weg, het is een ode aan Audes durf ik wel te zeggen. Een power conditioner die bewijst met elke soort muziek om te kunnen gaan en muziek als enige op de voorgrond te zetten. Zonder rommel uit het lichtnet mee te nemen in de weergave. Die blijft weg van een audiosysteem.

Bij mij thuis

Laat ik u even in vogelvlucht meenemen langs mijn audiosysteem, dan heeft uw enig houvast waar ik thuis mee speel. Bron is een Melco N10 Music Library, Melco ripper, Melco externe opslag en een Melco S100 ethernet switch. Werkend in combinatie met een Roon NUC en een Auralic Aries G2.1 netwerk transport. Daarachter een Metrum Acoustics DAC. Versterking wordt verzorgt met een Audia Flight voor- en een 200 Watt eindversterker. Luidsprekers zijn monitoren uit de professionele reeks van ATC, wel in een woonomgeving gestoken jasje, aangevuld met een ATC actieve subwoofer. Standaard netfilter is een AudioQuest Niagara 5000. Kabels een mix van AudioQuest, Crystal Cable en Inakustik.

Alle acht aansluitingen van de ST-3000 zijn benut. Het audiosysteem is nu galvanisch geheel ontkoppeld met glasvezel naar mijn ethernetswitch, een optische kabel naar de TV en de virtuele aarde van de ST-3000DC. De luisterruimte is tegelijk woonkamer en behoefde nauwelijks akoestische aanpassingen door een keuze voor een stoffen bankstel, een dik wollen kleed, een goede ondervloer en het opstellen van de luidsprekers langs de breedste muur.

Blijvertje

In het verleden heb ik met een uitstekend resultaat kennis kunnen maken met een Audes ST-900 in mijn kleinere audiosysteem en daarom waren de verwachtingen voor de ST-3000DC hoog gespannen. Ik kan kort zijn, de ST-3000DC heeft de verwachtingen overtroffen. Heel kort na omsteken van alle stekkers van het lang gebruikte netfilter naar de ST-3000 viel de rust op en de stilte in de achtergrond van de muziek. Of je in een zwart gat kijkt. Mag ik het vergelijken met een LED en een OLED TV? Een LED heeft achtergrond licht en beeld zal nooit 100% zwart worden, terwijl bij een OLED de ‘lampjes’ uit kunnen schakelen en dan is het zwart echt zwart. Was het stereobeeld in het begin vrij smal, na een week spelen met de ST-3000DC die nieuw uit de doos kwam, loste dat probleem zich zelf op. Overtrof zelfs zijn voorganger op die plek. Nadelen an de Audes ST-300DC heb ik niet kunnen vinden. Geen kleuring, geen dynamiekverlies, geen brom vanuit de set of vanuit de ST-3000DC zelf. Het blijft volmaakt stil als er even geen muziek speelt. Het is na het lezen van bovenstaand verslag denk ik geen wonder dat Lexicom MultiMedia het nakijken had, deze Audes ST-3000DC is gebleven, voor de winkel is een andere besteld. Ik laat mij de 33 kilo zware power conditioner niet meer afnemen. Die gaat voor heel lang de buffer vormen tussen mijn vervuilde lichtnet en het met veel zorg en toewijding opgebouwde audiosysteem.

Prijs (2024):

Audes ST-3000DC power conditioner €4.950,-